Lắp điện mặt trời, quá nhiều lợi ích

Nắng nóng khiến nhu cầu sử dụng điện tăng và nhiều người phát hoảng với hóa đơn tiền điện. Nếu biết đầu tư hệ thống điện mặt trời nối lưới trên mái nhà hợp lý thì không chỉ giảm được tiền điện mà có lúc còn dư điện để bán lại cho ngành điện.

Thời điểm nắng nóng hiện nay, bức xạ mặt trời đạt mức cao, hệ thống điện mặt trời sản sinh lượng điện cao nhất.

Giảm đáng kể tiền điện

Không riêng gì TP.HCM, ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long điện mặt trời cũng đang trên đà phát triển mạnh.

Anh Lưu Minh Tiến (Tp. Cần Thơ) - một trong những người đi đầu trong lắp đặt hệ thống năng lượng mặt trời áp mái tại địa phương - cho biết trước đây mỗi tháng gia đình của anh phải trả tiền điện khoảng 3 triệu đồng.

Từ tháng 1-2019, anh Tiến chi ra hơn 100 triệu đồng lắp đặt hệ thống năng lượng mặt trời với công suất 5kWp và từ đó mỗi tháng anh chỉ tốn khoảng 2 trăm ngàn đồng tiền điện, tiết kiệm được hơn 80% hóa đơn tiền điện mỗi tháng.

"Sắp tới, tôi sẽ đầu tư lắp thêm khoảng 5kWp cho gia đình ông bà nội. Tính ra tôi sẽ lấy lại vốn sau 5 năm đầu tư" - anh Tiến cho biết.

Tương tự, anh Lê Ngọc Quý (ngụ P.An Hòa, Q.Ninh Kiều, Cần Thơ) cho biết tháng 2-2019 anh chi 62 triệu đồng đầu tư hệ thống điện mặt trời công suất 3 kWp. Từ đó đến nay, nhiều thời điểm điện mặt trời dư dùng trong sinh hoạt gia đình anh Quý và phát lên lưới điện quốc gia.

Anh Quý nhẩm tính: "Trong 5-6 năm là lấy lại vốn, trong khi thiết bị được bảo hành đến 10 năm".

Cũng tại Cần Thơ, Công ty TNHH Công nghiệp thủy sản Miền Nam (Q.Ô Môn) đã mạnh dạn đầu tư điện mặt trời phục vụ sản xuất.

Ông Nguyễn Phước Lộc, phó giám đốc công ty, cho biết đã ký kết với Tổng công ty Điện lực Miền Nam (EVN SPC) và một đơn vị khác để lắp đặt hệ thống điện mặt trời. Công ty chỉ đối ứng 10% chi phí lắp đặt, số còn lại được khấu trừ vào số kilôwatt điện tiết kiệm được từ máy nước nóng năng lượng mặt trời trong vòng 5 năm.

"Ngoài việc không phải trả tiền điện khoảng 20 triệu đồng/tháng cho hệ thống làm nóng nước, công ty được kiểm toán năng lượng đánh giá cao. Số tiền tiết kiệm được chúng tôi có thể lập quỹ phúc lợi hỗ trợ cán bộ, công nhân viên của công ty" - ông Lộc cho hay.

Theo ông Huỳnh Minh Hải - giám đốc Công ty Điện lực Sóc Trăng, đến nay có 33 khách hàng lắp điện mặt trời mái nhà với tổng công suất trên 337kWp. Không chỉ đảm bảo điện sử dụng, những khách hàng này còn thừa điện phát lên lưới điện quốc gia bình quân 4.454 kWh/tháng.

Tại Cần Thơ đã có 81 khách hàng lắp đặt điện mặt trời. Ông Trần Vĩ Đức, phó giám đốc Công ty Điện lực Cần Thơ, cho biết thủ tục để đăng ký kết nối điện mặt trời lên lưới điện quốc gia khá đơn giản.

Cụ thể, khách hàng chỉ cần gửi thông tin đề nghị bán điện năng lượng mặt trời đến điện lực địa phương. Các đơn vị điện lực sẽ tư vấn kỹ thuật và khảo sát, kiểm tra kỹ thuật cũng như lắp đặt côngtơ 2 chiều miễn phí cho khách hàng.

Toàn bộ lượng điện từ hệ thống mặt trời lên lưới điện quốc gia sẽ được ghi nhận và thanh toán theo quy định hiện hành.

1.200 khách hàng phía Nam đã đầu tư điện mặt trời

Theo ông Lâm Hoàng Phước - trưởng ban quan hệ cộng đồng EVN SPC, nhiều địa phương do EVN SPC cung cấp điện có lợi thế về bức xạ mặt trời.

Cụ thể, theo khảo sát của Bộ Công thương, khu vực Ninh Thuận, Bình Thuận… có bức xạ mặt trời cao nhất nên hệ thống điện mặt trời được đầu tư ở những khu vực này phát huy tối đa công suất phát điện.

Cũng theo ông Phước, tại 21 tỉnh thành phía Nam hiện có 1.200 khách hàng đã đầu tư điện mặt trời với sản lượng điện phát lên lưới khoảng 3 triệu kWh.

Nhiều người thắc mắc mỗi hộ gia đình lắp hệ thống điện mặt trời công suất bao nhiêu thì đủ dùng cho gia đình và có dư để bán cho ngành điện?

Ông Phước cho rằng tùy theo diện tích mặt bằng cũng như công suất thiết bị sử dụng điện trong nhà mới tính được công suất cần phải đầu tư. Tuy nhiên, với cách tính bình quân khoảng 8m² đầu tư được 1kWp thì cần diện tích hơn 40m²để đầu tư 5kWp.

Khi điện mặt trời đạt hiệu suất cao nhất (từ khoảng 9h - 16h), điện sản sinh ra khoảng 4KWh. Công suất này đủ cung cấp đồng thời cho khoảng 10 bóng đèn (200W), 1 máy lạnh (2.000W), 1 tủ lạnh (500W) và tivi, bếp từ, quạt gió (tổng 1.300W).

Trường hợp lúc này khách hàng còn dùng nhiều thiết bị điện hơn thì hệ thống điện sẽ tự động lấy điện từ nguồn điện lưới quốc gia bù vào.

Theo ông Trịnh Quang Dũng - chuyên gia năng lượng mặt trời, ban đêm khi không còn ánh sáng mặt trời, hệ thống điện trong nhà sẽ sử dụng điện lưới quốc gia. Nhưng nhờ sử dụng điện mặt trời, lượng điện sử dụng từ hệ thống lưới quốc gia sẽ giảm.

"Một hộ sử dụng điện quốc gia khoảng 600kWh/tháng, nhưng khi có điện mặt trời sẽ giảm sử dụng lượng điện quốc gia còn khoảng một nửa, giúp tránh lượng điện rơi vào những bậc thang lũy tiến giá cao.

Đặc biệt trong thời gian khách hàng không sử dụng điện, điện mặt trời được bán lên lưới điện quốc gia và thu tiền hằng tháng" - ông Dũng nêu ví dụ.

Điện mặt trời trên mái nhà, lợi ích cho mọi gia đình

Với việc lắp đặt hệ thống điện mặt trời trên mái nhà, người dân vừa có điện sử dụng vừa bán lại điện cho nhà nước với giá cao hơn giá bán điện của nhà nước

Tổng Công ty Điện lực miền Nam (EVN SPC) vừa có văn bản gửi các đơn vị, công ty điện lực thành viên ở 21 tỉnh, thành phía Nam, hướng dẫn thực hiện dự án điện mặt trời trên mái nhà (ĐMTMN). Dự kiến trong thời gian tới, dự án này sẽ được triển khai trên trên khắp các tỉnh, thành và khi đó người dân có thể bán điện lại cho ngành điện, mang lại nhiều lợi ích kinh tế.

Bán lại điện trên lưới

Theo hướng dẫn, dự án ĐMTMN là dự án điện mặt trời lắp đặt trên mái nhà hoặc gắn với công trình xây dựng do tổ chức hoặc cá nhân làm chủ đầu tư (sau đây gọi là chủ đầu tư) có đấu nối và bán điện lên lưới điện của EVN SPC. Như vậy, bất kỳ gia đình nào cũng có thể trở thành chủ đầu tư, được quyền hợp tác kinh doanh bình đẳng với ngành điện.

Câu hỏi đặt ra là tổ chức, cá nhân được lợi gì khi làm chủ đầu tư dự án ĐMTMN?

EVN SPC cho biết các dự án ĐMTMN được thực hiện cơ chế mua bán điện theo chiều giao và chiều nhận riêng biệt của công tơ điện đo đếm hai chiều. Theo cách này, ngoài sử dụng theo nhu cầu, lượng điện sản xuất được sẽ tự động hòa vào vào lưới điện và dựa theo chỉ số trên công tơ điện, công ty điện lực thanh toán cho chủ đầu tư theo giá mua điện quy định cho từng thời điểm.

Cụ thể về giá mua điện của ĐMTMN, EVN SPC cho biết mức giá được tính là 9,35 UScents/kWh, nhân với tỉ giá VNĐ/USD theo từng thời điểm. Theo đó, trước ngày 1-1-2018, giá mua điện (chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng) là 2.086 đồng/kWh; từ ngày 1-1-2018 đến 31-12-2018 là 2.096 đồng/kWh; từ ngày 1-1-2019 đến 31-12-2019 là 2.134 đồng/kWh. Mức giá này cao hơn so với biểu giá điện bán lẻ hiện hành của ngành diện. Kể từ năm 2020 và các năm tiếp theo, giá mua điện được xác định theo từng năm và cũng được tính bằng 9,35 UScents/kWh nhân với tỉ giá VNĐ/USD như nói trên.

Để triển khai lắp đặt dự án ĐMTMN, EVN SPC đã ủy quyền cho các công ty điện lực ký kết và thực hiện hợp đồng mua bán điện (MBĐ) với chủ đầu tư có dự án đấu nối vào lưới điện thuộc phạm vi quản lý. Các công ty điện lực có trách nhiệm theo dõi, kiểm soát chặt chẽ công suất lắp đặt của các dự án ĐMTMN đấu nối vào lưới điện; thực hiện tư vấn cho chủ đầu tư lựa chọn lắp đặt tấm pin quang điện, bộ chuyển đổi điện một chiều thành xoay chiều (bộ inverter) thuộc dự án ĐMTMN có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, có giấy chứng nhận xuất xưởng/chứng nhận chất lượng thiết bị của nhà sản xuất, thiết bị có hiệu suất, tuổi thọ và thời gian bảo hành cao để đảm bảo hiệu quả đầu tư.

Thủ tục đăng ký như thế nào?

Theo chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Công thương, Tập đoàn Điện lực Việt Nam, EVN SPC khuyến khích các tổ chức, cá nhân thực hiện dự án ĐMTMN. Trình tự vềthủ tục đăng ký, ký kết hợp đồng, mua bán điện do các công ty điện lực trực tiếp tư vấn, hướng dẫn cho chủ đầu tư.

Cụ thể, công ty điện lực phổ biến và hướng dẫn chủ đầu tư thủ tục đăng ký lắp đặt ĐMTMN để được khảo sát về khả năng đấu nối vào lưới điện của dự án nhằm bảo đảm bảo hiệu quả khi đầu tư dự án. Công ty điện lực tổ chức tiếp nhận đăng ký nhu cầu lắp đặt ĐMTMN qua Trung tâm CSKH bằng các hình thức: điện thoại, email, Zalo, chat box... Khi đăng ký, chủ đầu tư cần cung cấp thông tin ban đầu về địa điểm và công suất dự kiến lắp đặt, mã khách hàng sử dụng điện (nếu là khách hàng đang mua điện của EVN SPC) để tiện liên hệ và khảo sát đấu nối.

Việc ký kết hợp đồng mua, bán điện thực hiện theo quy định của Thông tư số 05/2019/TT-BCT của Bộ Công thương. Theo hợp đồng này, ngày vận hành thương mại (bán điện) được tính từ ngày hai bên ký biên bản chốt chỉ số công tơ thực hiện giao nhận điện năng của dự án. Công ty điện lực sẽ ghi chỉ số công tơ 1 lần/tháng, cùng với kỳ ghi chỉ số công tơ chiều mua điện từ lưới của chủ đầu tư để làm cơ sở thanh toán lượng điện bán của chủ đầu tư. Đối với chủ đầu tư là khách hàng sử dụng điện ghi chỉ số công tơ nhiều kỳ/tháng thì ghi chỉ số công tơ chiều bán điện lên lưới cùng với kỳ ghi chỉ số công tơ cuối cùng trong tháng. Về thanh toán tiền điện, công ty điện lực sẽ thanh toán (chuyển khoản) bằng VNĐ được xác định cho từng năm.

Theo lãnh đạo EVN SPC, thời gian qua, việc triển khai dự án ĐTMTMN gặp một số khó khăn là do thiếu văn bản hướng dẫn cụ thể. Do vậy, với hướng dẫn này của ESV SPC sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các công ty điện lực cũng như chủ đầu tư trong việc lắp đặt, ký kết hợp đồng, hợp tác mua bán điện.

Giá nào cho điện mặt trời sau ngày 30/6/2019?

Bộ Công Thương đang lấy ý kiến cho Dự thảo Quyết định thay thế Quyết định 11/2017/QĐ-TTg ngày 11/4/2017 về cơ chế khuyến khích phát triển các dự án điện mặt trời (ĐMT). Quyết định mới này được kỳ vọng tiếp tục tạo nên hấp lực cho ĐMT tại Việt Nam.

Điểm mới về giá mua điện

Quyết định số 11/2017/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về cơ chế khuyến khích phát triển các dự án ĐMT tại Việt Nam sẽ hết hiệu lực vào ngày 30/6/2019. Để thúc đẩy loại hình năng lượng này tiếp tục phát triển, Bộ Công Thương đang lấy ý kiến cho Dự thảo Quyết định mới để trình Chính phủ ban hành và áp dụng sau tháng 6/2019 thay cho Quyết định 11.

Theo dự thảo mới, giá mua bán ĐMT được phân theo vùng địa lý và các mô hình phát điện. Cụ thể, có 4 vùng địa lý khác nhau và 4 loại hình sản xuất ĐMT: Dự án ĐMT nổi, dự án ĐMT mặt đất, dự án ĐMT tích hợp hệ thống lưu trữ, dự án ĐMT trên mái nhà.

Dự thảo quy định, giá mua ĐMT cao nhất là 2.486 VNĐ/kWh (tương đương 10,87 US Cent/kWh), áp dụng cho ĐMT trên mái nhà thuộc các tỉnh phía Bắc và bắc miền Trung. Giá điện thấp nhất là 1.525 VNĐ/kWh (tương đương 6,67 US Cent/kWh), áp dụng cho dự án ĐMT mặt đất thuộc các tỉnh nam Trung bộ và nam Tây Nguyên.

Ngoài ra, Dự thảo cũng xác định, bên bán điện có trách nhiệm đầu tư và lắp đặt thiết bị đo đếm điện năng; tổ chức việc kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm thiết bị đo đếm điện năng theo đúng quy định của pháp luật về đo lường.

Bên mua điện là EVN có trách nhiệm mua toàn bộ điện năng được sản xuất từ các dự án ĐMT nối lưới trong điều kiện vận hành lưới điện cho phép; ưu tiên khai thác toàn bộ công suất, điện năng phát của dự án ĐMT đưa vào vận hành thương mại.

Thêm động lực cho dự án vùng bức xạ thấp

Trả lời phóng viên Báo Công Thương, ông Mai Văn Trung - Giám đốc Phát triển kinh doanh, Tập đoàn Năng lượng mặt trời Bách Khoa (SolarBK) - nhìn nhận, giá bán điện cho hình thức ĐMT áp mái đang là cao nhất. So với mức giá “cào bằng” 9,35 cent/kWh (tương đương 2.134 đồng/kWh chưa VAT) như Quyết định 11 cũ, cách thức này tạo hấp dẫn cho dự án đặt tại khu vực bức xạ thấp. Mặt khác, phân tán bớt dự án tại vùng bức xạ cao như Bình Thuận, Ninh Thuận.

“Giá bán áp dụng cho ĐMT áp mái theo Dự thảo cao hơn giá bán điện của các nước trong khu vực Đông Nam Á, nhất là Thái Lan và Malaysia. Đây cũng là 2 nước có chính sách khuyến khích phát triển ĐMT từ sớm so với Việt Nam và đang đi vào giai đoạn ổn định về giá bán điện. Thêm vào đó, giá điện vừa chính thức tăng thêm 8,36%, xét tình hình thực tế, cơ hội phát triển cho thị trường ĐMT Việt Nam còn rất lớn”- ông Trung đánh giá.

Cũng theo đại diện SolarBK, để giúp thị trường ĐMT phát triển, cần có sự chung tay hỗ trợ của các định chế tài chính (ngân hàng, bảo hiểm). Thực tế, trước đây, phần lớn ngân hàng còn e dè trong việc cấp vốn đầu tư cho các doanh nghiệp. Nhưng với sự mở rộng của thị trường và các chính sách ngày càng hoàn thiện, các ngân hàng đã vào cuộc. Bên cạnh đó, các tổ chức bảo hiểm cũng là nhân tố quan trọng giúp doanh nghiệp tin tưởng hơn vào việc phát triển ĐMT.

Điện mặt trời áp mái tại Sài Gòn ngày càng hợp lý

8 năm trước, đầu tư điện mặt trời áp mái tốn đến 60-70 triệu đồng/kWp nhưng hiện bình quân chỉ còn 20-21 triệu/kWp.

Chiều 9-4, tại buổi gặp gỡ cơ quan báo chí quý I/2019, ông Phạm Quốc Bảo, Tổng giám đốc Tổng Công ty điện lực TP HCM (EVNHCMC), cho biết chi phí đầu tư điện mặt trời áp mái hiện nay đã rẻ hơn trước rất nhiều, cơ chế mua bán điện cũng đã được tháo gỡ, hy vọng thời gian tới tỉ lệ người dân đầu tư, sử dụng nguồn năng lượng tái tạo này sẽ tăng cao.

"7-8 năm trước đầu tư khoảng 60-70 triệu đồng/kWp nhưng hiện bình quân chỉ còn 20-21 triệu/kWp. Bình quân 1 kWp trên địa bàn TP phát khoảng 3-5 kWh điện/ngày. TP HCM rất thuận lợi để đầu tư điện mặt trời, điện mặt trời dễ dàng hòa lưới" - ông Bảo diễn giải.

Cũng theo ông Bảo, hiện EVNHCMC đã lắp trên lưới 16-17 MW, năm nay Tập đoàn điện lực giao EVNHCMC vận động khách hàng lắp đặt 50MW nhưng Tổng công ty đặt mục tiêu 80MW. "Để được 50-80MW là chúng ta phải bỏ 1.000 – 1.500 tỉ đồng, phải huy động nguồn lực xã hội, đặc biệt là các doanh nghiệp dịch vụ. Trước đây còn vướng cơ chế, hợp đồng và đã được tháo vướng" – ông Bảo nói và khẳng định năng lượng mặt trời là nguồn năng lượng tái tạo rất tiềm năng cho TP HCM. Sắp tới ngành điện sẽ sẽ đẩy mạnh truyền thông về điện mặt trời.

Đến nay, có 8 nhà lắp đặt điện mặt trời uy tín được tổng công ty giới thiệu cho khách hàng nhưng trên thực tế có đến vài chục nhà lắp đặt.

"Chi phí lắp đặt điện mặt trời đã rẻ hơn 10 năm trước nhiều, nhà tôi lắp chỉ 6-7 năm đã hoàn vốn" - ông Phạm Quốc Bảo, Tổng giám đốc EVNHCMC, cho biết.

"Công nghệ sản xuất tấm pin điện mặt trời đã rất phát triển, tối thiểu tuổi thọ trung bình của các tấm pin là 15 năm trong khi lắp đặt khoảng 6-7 năm là đã hoàn vốn. Tính ra, khách hàng lắp đặt điện mặt trời áp mái rất có lợi, vừa để sử dụng vừa có thể bán lại phần điện dư cho ngành điện" – ông Bảo giải thích thêm.

Trả lời thắc mắc về tình hình cung ứng điện mùa khô, lãnh đạo EVNHCMC, cho hay trong 3 tháng đầu năm và đến hết tháng 4, sản lượng điện phân bổ cho TP HCM đáp ứng đủ nhu cầu tiêu thụ, không xảy ra cắt điện. Điện cho 2 tháng cao điểm nắng nóng là tháng 5 và 6 vẫn đang chờ thông báo điều hành của Tập đoàn nhưng tinh thần là năm nay sẽ không xảy ra cắt điện trong mùa khô.

Theo EVNHCMC, riêng từ đầu tháng 3 đến nay, TP bước vào giai đoạn nắng nóng, nhiệt độ nhiều thời điểm lên hơn 37 độ C, nhu cầu tiêu thụ điện cho các thiết bị giải nhiệt, đặc biệt là máy lạnh tăng cao. Tính đến ngày 31-3, tổng sản lượng điện mỗi ngày của TP đã tăng dần từ 71 triệu kWh/ngày đến trên 83 triệu kWh/ngày, trong đó, ngày 27-3 ghi nhận sản lượng cao nhất vào khoảng 83,45 triệu kWh.

Trong các tháng 4-5-6, nắng nóng vẫn tiếp tục kéo dài và có thể còn nóng hơn nữa. Dự báo nhu cầu sử dụng điện cũng như sản lượng điện tiêu thụ sẽ tiếp tục tăng.

Liên quan đến phản ánh của người dân về việc mất điện đột xuất xảy ra tại một số khu vực, đặc biệt trong những ngày nắng nóng vừa qua, ông Nguyễn Văn Thanh, Phó Tổng giám đốc EVNHCMC, cho biết theo tính toán của đơn vị, từ đầu năm đến nay thời gian mất điện trung bình trên địa bàn TP HCM là 12 phút/người dân. Trung bình, các công ty điện lực mất khoảng 40-50 phút để khắc phục sự cố điện, bất kể ngày hay đêm. Đây là chỉ số tốt nhất trong toàn Tập đoàn.

Về hóa đơn tiền điện, ông Phạm Quốc Bảo, Tổng giám đốc EVNHCMC, cho biết tháng 4 này là đợt hóa đơn đầu tiên sau khi giá điện tăng, sau khi khi có hóa đơn mới đánh giá được đơn giá tăng bao nhiêu so với tháng trước. Tuy nhiên, tiền điện tháng 3 và các tháng tiếp theo sẽ tăng hơn so với tháng 2 bởi 3 yếu tố: Một là, lượng điện tiêu thụ trong mùa nắng nóng của các hộ gia đình sẽ tăng lên do nắng nóng; hai là giá điện tăng khoảng 8,4% từ ngày 20-3 và ba là từ tháng 3, số ngày trong tháng nhiều hơn số ngày trong tháng 2 (tháng 2 chỉ 28 ngày).

Giảm tiền điện bằng điện mặt trời trên mái nhà

Hệ thống pin năng lượng mặt trời áp mái được đánh giá là nguồn năng lượng tái tạo hiệu quả và thân thiện với môi trường.

Mùa hè sắp đến cũng là lúc nhu cầu sử dụng điện của người dân tăng cao, trong khi các hồ chứa thuỷ điện lại thường xuyên thiếu nước khiến cho ngành điện luôn phải tìm các phương án bổ sung. Một trong số đó là hệ thống pin năng lượng mặt trời áp mái, đây là nguồn năng lượng tái tạo được đánh giá là hiệu quả và thân thiện với môi trường. Sau một thời gian được triển khai thử nghiệm tại Hà Nội, những hệ thống này đang mang lại nhiều kết quả khả quan.

Không chỉ cung cấp nguồn năng lượng sạch, điện năng dư thừa khi các hộ gia đình không sử dụng có thể bán lại cho Tổng công ty điện lực Việt Nam. Thông qua công tơ điện 2 chiều, sản lượng điện mặt trời hoà lưới điện quốc gia sẽ được lưu lại để EVN thanh toán. Người dân có thể giám sát hệ thống pin năng lượng mặt trời từ bất cứ đâu thông qua các thiết bị di động như thế này.

Việt Nam được đánh giá là nước có tiềm năng phát triển điện mặt trời với tổng số giờ nắng trong năm là 1.400 - 3.000 giờ. Trong khi các nguồn năng lượng hóa thạch truyền thống như than đá, dầu mỏ dần cạn kiệt thì các nguồn năng lượng tái tạo, nhất là năng lượng từ mặt trời đang được tổng công ty điện lực Hà Nội triển khai rộng rãi tại nhiều cơ quan, công sở và một số hộ dân.

Sau 2 năm triển khai, hiện đã có gần 2000 đơn vị, hộ gia đình lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái với công suất khoảng 30 MegaWatt, sản lượng điện năng phát lên lưới điện quốc gia lũy kế là 3,97 triệu kiloWatt. Để khuyến khích người dân sử dụng loại năng lượng sạch này, Tổng công ty điện lực Việt Nam sẽ tiến hành lắp đặt miễn phí công tơ điện 2 chiều cho bất cứ hộ gia đình nào sử dụng điện mặt trời.

Hà Nội tăng cường sử dụng điện mặt trời áp mái

Trong những năm gần đây, phát triển các nguồn năng lượng tái tạo đặc biệt là năng lượng mặt trời được đánh giá là rất có tiềm năng tại Việt Nam.

Theo ông Vũ Thế Thắng - Phó Trưởng Ban Kinh doanh EVN HANOI cho biết, EVN HANOI đã cho triển khai lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái tại trụ sở Tổng công ty, Trung tâm sửa chữa điện nóng (hotline) - Công ty Lưới điện cao thế TP. Hà Nội, Công ty Điện lực Nam Từ Liêm, các trạm biến áp 110 - 220kV… Việc sử dụng hệ thống năng lượng mặt trời sẽ góp phần tiết kiệm điện, tăng hiệu quả sản xuất kinh doanh đồng thời bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu.

Nhờ vào việc tận dụng diện tích mái nhà tại các Công ty Điện lực trên địa bàn Hà Nội, EVN HANOI đã triển khai lắp đặt giảm chi phí và lượng điện năng tiêu thụ tại trụ sở và các Trạm biến áp, góp phần giảm công suất nguồn cho lưới điện Hà Nội, đồng thời, khi lắp đặt hệ thống năng lượng mặt trời áp mái sẽ che được việc chiếu nắng trực tiếp từ mặt trời vào các tòa nhà, công sở.

Hệ thống tấm pin NLMT lắp mái trên tòa nhà của Trung tâm Sữa chữa điện nóng Yên Nghĩa

Năm 2017, Trung tâm sửa chữa điện nóng (thuộc Công ty Lưới điện cao thế TP. Hà Nội) là đơn vị tiên phong lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái đầu tiên trong toàn Tổng công ty, hệ thống sửa chữa điện nóng Yên Nghĩa đã thu được sản lượng điện đạt gần 7.000 kWh, bình quân 1.400 kWh/tháng, đáp ứng gần 60% nhu cầu tiêu thụ điện của Trung tâm.

Ông Dương Anh Tùng - Kỹ sư phòng Kỹ thuật, Công ty lưới điện cao thế TP. Hà Nội cho biết, các tấm pin năng lượng mặt trời (NLMT) trên mái nhà tại đây được thiết kế gồm 2 hệ thống: Hế thống điện mặt trời hòa lưới (công suất: 20,28 kWp) và hệ thống điện mặt trời dự phòng (công suất: 3,12 kWp).

Với hệ thống điện mặt trời hòa lưới, nếu điện năng tạo ra bằng nhu cầu tiêu thụ của tòa nhà, tòa nhà sẽ nhận điện hoàn toàn từ NLMT này. Khi công suất từ nguồn điện mặt trời nhỏ hơn nhu cầu tiêu thụ, tòa nhà sẽ nhận thêm nguồn điện từ lưới. Nếu công suất điện mặt trời lớn hơn công suất tiêu thụ, phần điện năng dư thừa sẽ được phát lên lưới điện quốc gia. Trong trường hợp mất điện lưới thì hệ thống điện mặt trời hòa lưới sẽ tự động được cách ly để đảm bảo an toàn cho lưới điện.

Tại hệ thống năng lượng mặt trời áp mái của Công ty Điện lực Nam Từ Liêm, ông Nguyễn Văn Điện - Trưởng Phòng Kinh doanh cho biết, hệ thống năng lượng mặt trời áp mái của Công ty có 140 tấm pin với công suất đặt là 31,8 kWp được lắp đặt từ tháng 7/2018; Thống kê của hệ thống cho biết đến nay đã "sản xuất" ra hơn 20.000 kWh (số điện) tương đương giảm phát khí thải C02 khoảng 13 tấn.

Hệ thống năng lượng mặt trời tại Công ty Điện lực Nam Từ Liêm

Hệ thống có các ứng dụng cài đặt trên điện thoại thông minh để theo dõi số liệu được thống kê hàng ngày; theo số liệu từ Công ty Điện lực Nam Từ Liêm, có những ngày nắng lớn, hệ thống đã phát ra hơn 200 kWh/ngày.

EVN hướng dẫn thực hiện các dự án điện mặt trời trên mái nhà

Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) vừa ban hành văn bản gửi các Tổng công ty Điện lực và Công ty Viễn thông điện lực và Công nghệ thông tin, hướng dẫn thực hiện đối với các dự án điện mặt trời trên mái nhà (Văn bản số: 1532/EVN-KD, ngày 27 tháng 3 năm 2019).

Thực hiện Quyết định số 11/2017/QĐ-TTg ngày 11/4/2017 về cơ chế khuyến khích phát triển các dự án điện mặt trời tại Việt Nam, Quyết định số 02/2019/QĐ- TTg ngày 08/01/2019 sửa đổi bổ sung một số điều của Quyết định số 11 /2017 QĐ- TTg của Thủ tướng Chính phủ, Thông tư số 16/2017/TT-BCT ngày 12/9/2017 của Bộ Công Thương quy định về phát triển dự án và Hợp đồng mua bán điện mẫu áp dụng cho các dự án điện mặt trời (gọi tắt là Thông tư 16/2017/TT-BCT), Thông tư số 05/2019/TT-BCT ngày 11/3/2019 sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 16/2017/TT-BCT (gọi tắt là Thông tư 05/2019/TT-BCT), EVN yêu cầu các đơn vị thực hiện mua bán điện đối với các dự án điện mặt trời trên mái nhà (dự án ĐMTMN) như sau:

I. Các Tổng công ty Điện lực:

1. Xác định dự án ĐMTMN:

Dự án ĐMTMN là dự án điện mặt trời lắp đặt trên mái nhà hoặc gắn với công trình xây dựng do tổ chức hoặc cá nhân làm chủ đầu tư có đấu nối và bán điện lên lưới điện của EVN; Các dự án điện mặt trời lắp đặt trên mặt đất, mặt nước... không gắn với mái nhà hoặc công trình xây dựng không thuộc phạm vi hướng dẫn của văn bản này.

2. Cơ chế mua bán điện và giá mua điện của dự án ĐMTMN:

- Các dự án ĐMTMN được thực hiện cơ chế mua bán điện theo chiều giao và chiều nhận riêng biệt của công tơ điện đo đếm hai chiều.

- Giá mua điện:

+ Trước ngày 01/01/2018, giá mua điện (chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng) là 2.086 đồng/kWh (tương đương với 9,35 UScents/kWh nhân với tỷ giá trung tâm của đồng Việt Nam với đô la Mỹ do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố ngày 10/4/2017 là 22.316 đồng/USD).

+ Từ ngày 01/01/2018 đến 31/12/2018, giá mua điện (chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng) 2.096 đồng/kWh (tương đương với 9,35 UScents/kWh nhân với tỷ giá trung tâm của đồng Việt Nam với đô la Mỹ do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố áp dụng cho ngày 31/12/2017 là 22.425 đồng/USD).

+ Từ ngày 01/01/2019 đến 31/12/2019, giá mua điện (chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng) 2.134 đồng/kWh (tương đương với 9,35 UScents/kWh nhân với tỷ giá trung tâm của đồng Việt Nam với đô la Mỹ do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố áp dụng cho ngày 31/12/2018 là 22.825 đồng/USD).

+ Kể từ năm 2020 và các năm tiếp theo, giá mua điện (chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng) được xác định theo từng năm và được tính bằng tiền Việt Nam đồng tương đương với 9.35 UScents/kWh nhân với tỷ giá trung tâm của đồng Việt Nam với đô la Mỹ do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố áp dụng cho ngày cuối cùng của năm trước.

3. Phân cấp ký kết và thực hiện Hợp đồng mua điện từ các dự án ĐMTMN:

- Các Tổng công ty Điện lực (TCTĐL) uỷ quyền cho Công ty Điện lực/Điện lực (CTĐL/ĐL) được ký kết và thực hiện Hợp đồng mua bán điện (HĐMBĐ) từ các dự án ĐMTMN đấu nối vào lưới điện thuộc phạm vi quản lý của đơn vị theo Quyết định số 67/QĐ-EVN ngày 28/02/2018 của Hội đồng thành viên EVN.

- Các TCTĐL/CTĐL theo dõi, kiểm soát chặt chẽ công suất lắp đặt của các dự án ĐMTMN đấu nối vào lưới điện nhằm đảm bảo tránh tình trạng gây quá tải đường dây, máy biến áp (MBA) phân phối.

- TCTĐL/CTĐL thực hiện tư vấn cho chủ đầu tư lựa chọn lắp đặt tấm pin quang điện, bộ chuyển đổi điện một chiều thành xoay chiều (bộ inverter) thuộc dự án ĐMTMN có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, có giấy chứng nhận xuất xưởng/chứng nhận chất lượng thiết bị của nhà sản xuất, thiết bị có hiệu suất, tuổi thọ và thời gian bảo hành cao để đảm bảo hiệu quả đầu tư. Khuyến khích chủ đầu tư lắp đặt bộ inverter có khả năng hoạt động ở cả chế độ bám lưới và chế độ độc lập với lưới khi lưới điện bị mất điện (hybrid inverter), hệ thống tích trữ điện (nếu cần thiết) để sử dụng lượng điện phát ra từ dự án ĐMTMN của khách hàng khi lưới điện bị quá tải phải sa thải phụ tải hoặc bị sự cố mất điện.

4. Trình tự, thủ tục đấu nối và mua điện từ các dự án ĐMTMN:

Trình tự, thủ tục đấu nối và mua điện từ các dự án ĐMTMN thực hiện theo lưu đồ tại Phụ lục I, đính kèm. Cụ thể như sau:

a. Đăng ký nhu cầu lắp đặt ĐMTMN của chủ đầu tư:

- TCTĐL/CTĐL thực hiện phổ biến và khuyến nghị các chủ đẩu tư thực hiện đăng ký nhu cầu lắp đặt ĐMTMN với TCTĐL/CTĐL trước khi thực hiện đầu tư để được khảo sát về khả năng đấu nối vào lưới điện của dự án, nhằm đảm bảo hiệu quả khi đầu tư dự án.

- Khi đăng ký nhu cầu, chủ đầu tư cần cung cấp thông tin ban đầu về địa điểm và công suất dự kiến lắp đặt của dự án ĐMTMN, mà khách hàng sử dụng điện (nếu là khách hàng đang mua điện của EVN) để tiện liên hệ và khảo sát đấu nối.

- TCTĐL/CTĐL tổ chức tiếp nhận đăng ký nhu cầu lắp đặt ĐMTMN của chủ đầu tư qua Trung tâm CSKH bằng các hình thức: điện thoại, email, Zalo, Chat box,...).

b. Khảo sát và thỏa thuận đấu nối:

- Nguyên tắc thỏa thuận đấu nối: Tổng công suất lắp đặt của các dự án ĐMTMN đấu nối vào lưới điện trung, hạ áp phải đảm bảo không được vượt quá công suất định mức của đường dây, MBA phân phối trung, hạ áp.

- Trường hợp tổng công suất lắp đặt của các dự án ĐMTMN đấu nối vào lưới điện (kể cả dự án đang khảo sát) nhỏ hơn công suất định mức của đường dây, MBA phân phối hạ áp. CTĐL/ĐL thống nhất với chủ đầu tư về công suất lắp đặt và phương án đấu nối như sau:

+ Dự án có công suất lắp đặt < 03 kWp: Đấu nối vào lưới điện hạ áp bằng 01 pha hoặc 03 pha tuỳ theo hiện trạng sẵn có.

+ Dự án có công suất lắp đặt > 03 kWp: Đấu nối vào lưới điện hạ áp bằng 03 pha. Nếu chủ đầu tư là khách hàng sử dụng điện đang đấu nối vào lưới điện hạ áp bằng 01 pha, cho phép dự án có công suất lắp đặt > 03 kWp đấu nối vào lưới điện bằng 01 pha nếu lưới điện vẫn đảm bảo điều kiện vận hành an toàn, ổn định.

- Trường hợp tổng công suất lắp đặt của các dự án ĐMTMN lớn hơn công suất định mức của đường dây. MBA phân phối hạ áp:

+ CTĐL/ĐL có văn bản thông báo về khả năng quá tải của đường dây, MBA phân phối hạ áp và thỏa thuận chủ đầu tư giảm công suất lắp đặt của dự án hoặc xây dựng đường dây, MBA nâng áp để được đấu nối vào lưới điện trung áp gần nhất.

+ Trình tự, thủ tục thỏa thuận đấu nối dự án ĐMTMN vào lưới điện trung áp thực hiện theo quy định từ Điều 43 đến Điều 51 của Thông tư 39/2015/TT-BCT ngày 18/11/2015 của Bộ Công Thương quy định hộ thống điện phân phối (gọi tắt là Thông tư số 39/2015/TT-BCT).

- Trường hợp lưới điện hiện hữu chưa đáp ứng về công suất đấu nối của dự án ĐMTMN, CTĐL/ĐL có văn bản thông báo cho chủ đầu tư về việc lưới điện không còn khả năng tiếp nhận công suất phát lên lưới điện của dự án.

c. Gửi hồ sơ đề nghị bán điện từ dự án ĐMTMN:

Trước 03 ngày so với ngày dự kiến hoàn thành lắp đặt dự án, chủ đầu tư gửi một bộ hồ sơ đề nghị bán điện cho CTĐL/ĐL như sau:

- Giấy đề nghị bán điện (biểu mẫu BM.0I đính kèm);

- Hồ sơ kỹ thuật (nếu có): Tài liệu kỹ thuật về tấm pin quang điện, bộ inverter; giấy chứng nhận xuất xưởng/chứng nhận chất lượng thiết bị của nhà sản xuất; các biên bản thí nghiệm các thông số kỹ thuật đáp ứng quy định hiện hành bởi một đơn vị có đủ năng lực.

- Đối với dự án ĐMTMN có công suất > 01 MWp: Chủ đầu tư cần thực hiện thủ tục bổ sung quy hoạch phát triển điện mặt trời, thủ tục cấp phép hoạt động điện lực theo quy định tại Thông tư 16/2017/TT-BCT. Thông tư số 12/2017/TT-BCT ngày 31/7/2017 của Bộ Công Thương và các văn bản sửa đổi, bổ sung, thay thế (nếu có).

d. Kiểm tra các thông số kỹ thuật và lắp đặt công tơ đo đếm 2 chiều cho dự án ĐMTMN:

- Trong vòng 03 ngày kể từ sau ngày tiếp nhận giấy đề nghị bán điện từ dự án ĐMTMN của chủ đẩu tư. CTĐL/ĐL phải hoàn thành việc kiểm tra các thông số kỹ thuật của dự án và ký kết hợp đồng mua bán điện với chủ đầu tư.

- Khuyến khích chủ đầu tư tự tổ chức thực hiện thí nghiệm bởi một đơn vị có đủ năng lực và cung cấp cho CTĐL/ĐL các kết quả thí nghiệm hệ thống điện mặt trời của khách hàng đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật quy định tại Phụ lục 2 (đính kèm). Trường hợp chủ đầu tư không cung cấp được kết quả thí nghiệm đáp ứng các yêu câu kỹ thuật theo quy định, căn cứ tài liệu kỹ thuật của nhà sản xuất, CTĐL/ĐL phối hợp với chủ đầu tư kiểm tra các thiết bị của dự án, lập biên bản kiểm tra và ghi nhận kết quả như sau:

+ Đồng ý mua điện nếu dự án ĐMTMN của chủ đầu tư đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật theo quy định.

+ Không đồng ý mua điện nếu dự án ĐMTMN của chủ dầu tư không đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật theo quy định. Để bán được điện cho EVN, chủ đầu tư phải khắc phục, sửa chữa dự án ĐMTMN đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật theo quy định.

- Lắp đặt công tơ đo đếm 2 chiều cho dự án ĐMTMN:

+ Đối với chủ đầu tư đã có hợp đồng mua điện tại địa điểm lắp đặt dự án: Ngay sau khi kiểm tra và đồng ý mua điện, CTĐL/ĐL thực hiện thay thế công tơ đo đếm 01 chiều bằng công tơ đo đếm 02 chiều và ký hợp đồng mua điện từ dự án với chủ đầu tư. Trường hợp phải chuyển đổi điểm đấu nối với lưới điện hạ áp từ 01 pha sang 03 pha để đấu nối dự án ĐMTMN, chủ đầu tư chịu trách nhiệm nâng cấp dây dẫn sau công tơ, CTDL/ĐL chịu trách nhiệm nâng cấp dây dẫn từ công tơ đến điểm đấu nối và công tơ.

+ Đối với chủ đầu tư chưa có hợp đồng mua điện tại địa điểm lắp đặt dự án (khách hàng đề nghị cấp điện mới): Ngay sau khi kiểm tra và đồng ý mua điện, CTĐL/ĐL thực hiện lắp đặt công tơ đo đếm 02 chiều và ký hợp đồng mua điện từ dự án của chủ đầu tư, đồng thời với hợp đồng bán diện cho chủ đầu tư sử dụng tại địa điểm lắp đặt dự án.

- Trong quá trình vận hành dự án ĐMTMN của chủ đầu tư. CTĐL/ĐL có trách nhiệm kiểm tra, giám sát vận hành và xử lý theo quy định tại Điều 52 Thông tư số 39/2015/TT-BCT và các văn bản sửa đổi, bổ sung, thay thế (nếu có).

c. Ký kết mua, bán điện với chủ đầu tư dự án ĐMTMN:

- Hợp đồng mua điện từ dự án ĐMTMN của chủ đầu tư: Thực hiện theo mẫu tại Thông tư số 05/2019/TT-BCT, với các thỏa thuận cụ thể như sau:

+ Ngày vận hành thương mại: Là ngày hai bên ký biên bản chốt chỉ số công tơ thực hiện giao nhận điện năng của dự án. Đối với các dự án đã đưa vào vận hành trước thời điểm ban hành văn băn này, ngày vận hành thương mại của dự án là ngày hai bên ký Biên bàn thỏa thuận tạm thời về việc xác nhận chỉ số công tơ và điện năng giao nhận của dự án (theo Văn bản số 1337/EVN-KD ngày 21/3/2018).

+ Ghi chỉ số công tơ: 01 lần/tháng cùng với kỳ ghi chỉ số công tơ chiều mua điện từ lưới của chủ đầu tư. Đối với chủ đầu tư là khách hàng sử dụng điện ghi chỉ số công tơ nhiều kỳ/tháng, ghi chỉ số công tơ chiều bán điện lên lưới cùng với kỳ ghi chỉ số công tơ cuối cùng trong tháng.

- Hợp đồng bán điện từ lưới điện cho chủ đầu tư chưa có hợp đồng mua điện tại địa điểm lắp đặt dự án (khách hàng đề nghị cấp điện mới): Thực hiện ký mới theo mẫu tại bộ Quy trình kinh doanh điện năng của EVN căn cứ vào mục đích sử dụng điện của chủ đầu tư. Đối với chủ đầu tư đã có hợp đồng mua điện tại địa điểm lắp đặt dự án, thực hiện theo hợp đồng đã ký kết trước đó.

5. Thanh toán tiền điện:

- Tiền điện thanh toán bằng đồng Việt Nam (VNĐ) được xác định cho từng năm và được tính đến hàng đơn vị đồng (không làm tròn số).

- Hình thức thanh toán bằng chuyển khoản. Phí chuyển khoản do chủ đầu tư chịu.

- Giá trị thanh toán:

+ Đối với chủ đầu tư là doanh nghiệp có phát hành hóa đơn: Hằng tháng CTĐL/ĐL thực hiện nhận hóa đơn. Kiểm tra và thanh toán tiền điện theo hóa đơn do chủ đầu tư phát hành theo quy định.

+ Đối với chủ đầu tư là hộ gia đình, cá nhân không phát hành hóa đơn: Hàng tháng, bộ phận kinh doanh của CTĐL/ĐL thực hiện lập bảng kê thanh toán tiền điện trên hệ thống CMIS, trình lãnh đạo đơn vị phê duyệt và chuyển sang bộ phận tài chính kế toán để thanh toán tiền điện cho chủ đầu tư. Tiền thanh toán không bao gồm thuế GTGT. Sau thời điểm kết thúc hàng năm hoặc sau khi kết thúc hợp đồng mua điện từ dự án, căn cứ “Biên bản xác nhận chỉ số công tơ, điện giao nhận và tiền điện thanh toán" (theo biểu mẫu BM.02 đính kèm) hai bên sẽ thực hiện quyết toán tiền thuế GTGT theo quy định (nếu có).

- Phương pháp xác định thuế GTGT đối với chủ đầu tư thực hiện theo hướng dẫn tại Văn bản 1534/BTC-CST ngày 31/01/2019 của Bộ Tài chính (đính kèm).

6. Ghi nhận sản lượng và hạch toán chi phí mua điện:

- Điện mua từ các dự án ĐMTMN được ghi nhận vào sản lượng điện mua tại các TCTĐL (theo biểu mẫu BM.03 đính kèm).

- Chi phí mua điện từ các dự án ĐMTMN được ghi nhận vào chi phi mua điện của các TCTĐL.

- Hàng năm, EVN sẽ tính toán chi phí mua điện từ các dự án ĐMTMN của TCTĐL trên cơ sở sản lượng điện mua kế hoạch giao và giá điện theo các quy định hiện hành để tính giá bán buôn điện.

- Chi phí mua điện từ các dự án ĐMTMN đưa vào tính giá bán buôn điện năm kế hoạch sẽ được xem xét đối chiếu số kế hoạch với số liệu thực hiện quyết toán để bù trừ chênh lệch chi phí (nếu cần) trong tính toán giá bán buôn điện hàng năm.

II. Công ty Viễn thông điện lực và Công nghệ thông tin:

- Trước ngày 31/3/2019, hoàn thiện phân hệ Quản lý điện mặt trời trên mái nhà trên chương trình CM1S 3.0 và tổ chức hướng dẫn các TCTĐL thực hiện đảm bảo các tính năng quản lý theo dõi, khai thác thông tin và thanh toán tiền cho các chủ đầu tư có dự án ĐMTMN bán điện cho EVN.

- Bổ sung tính năng vào cổng thông tin điều hành công tác KD&DVKH của Tập đoàn để quản lý và theo dõi việc mua bán điện từ các dự án ĐMTMN. Hoàn thành trước 31/3/2019.

Tập đoàn Điện lực Việt Nam yêu cầu các đơn vị căn cứ hướng dẫn tại văn bản này khẩn trương triển khai thực hiện và báo cáo Tập đoàn các vướng mắc phát sinh (nếu có). Văn bản này thay thế cho Văn bản số 1337/EVN-KD ngày 21/3/2018 và Văn bản số 5113/EVN-KD ngày 09/10/2018 của Tập đoàn.